Fidel Castro nie żyje

Były przywódca Kuby Fidel Castro zmarł w piątek wieczorem w Hawanie w wieku 90 lat – poinformował jego brat Raul, który przejął po nim rządy na Kubie w 2006 r.

-Komendant i przywódca rewolucji kubańskiej zmarł wieczorem o godz. 22.29 – powiedział Raul Castro w telewizji.

Castro był przywódcą kubańskiej rewolucji i faktycznym przywódcą Kuby przez niemal 50 lat. Fidela Castro do władzy wyniosła zwycięska rewolucja przeciwko generałowi Fulgencio Bitiście. W 1959 roku objął stanowisko premiera, a w 1965 pierwszego sekretarza rządzącej Komunistycznej Partii Kuby. 11 lat później, w 1976 roku, w wyniku reorganizacji rządu, utracił urząd premiera i objął przewodnictwo w Radzie Państwa.

fidel-castro

10 lat temu, w 2006 roku, przekazał swoje obowiązki młodszemu bratu Raulowi. W 2008 roku, po 49 latach rządów, zrezygnował ze stanowiska przewodniczącego Rady Państwa ze względu na zły stan zdrowia. W 2011 roku przestał pełnić funkcję pierwszego sekretarza Komunistycznej Partii Kuby. W 2012 roku magazyn „Time” określił Fidela Castro jako jedną ze 100 najbardziej wpływowych osób wszechczasów.

Po przekazaniu władzy bratu Castro rzadko pojawiał się publicznie. Głośno mówiono o tym, że jest poważnie chory, a co jakiś czas nawet sugerowano, że zmarł. W ostatnich latach życia Fidel Castro pisywał do gazet komentarze na temat spraw międzynarodowych. Ostatni raz pojawił się publicznie z okazji swoich dziewięćdziesiątych urodzin.

fidel-castro-2

 

Syn galicyjskiego imigranta Ángela Castro y Argiza (1875-1956). Ojciec przyszłego rewolucjonisty był plantatorem trzciny cukrowej w okolicach Birán w prowincji Oriente. Pochodzący z ubogiej rodziny chłopskiej Ángel był weteranem wojny amerykańsko-hiszpańskiej (1898) który zdecydował się pozostać na wyspie. Założył firmę eksploatująca trzcinę cukrową. W 1911 roku ożenił się z Marią Luisą Argotą Reyes, z którą miał pięcioro dzieci. Następnie zawarł nieformalny związek z Liną Ruz González (1903-1963), służącą pochodzącą z Wysp Kanaryjskich. Lina urodziła mu trzech synów i cztery córki. Ángel ożenił się z Liną w 1943 roku. Fidel Castro był trzecim dzieckiem Liny (pozamałżeńskim). Urodził się 13 sierpnia 1926. Z powodu bycia nieślubnym dzieckiem, otrzymał pierwotnie nazwisko matki.

Dorastał u boku dzieci pracowników z gospodarstwa, których dużą część stanowili haitańscy imigranci zarobkowi afrykańskiego pochodzenia. Ochrzczono go, gdy miał około 6 lat. Jego ojcem chrzestnym był konsul haitański Luis Hibbert. Później został ateistą. Jako dziecko pracował przy uprawie trzciny. Po ukończeniu szóstego roku życia wraz z braćmi został wysłany do szkoły w Santiago de Cuba. Mieszkał tam w ciasnocie i względnym ubóstwie, często ze względu na nie najlepszą sytuację opiekuna nie miał co jeść. Od 1942 roku uczęszczał do szkoły z internatem w Santiago La Salle. W 1944 roku zdobył tytuł najlepszego sportowca szkoły. Młody Castro szczególnie upodobał sobie baseball. Według popularnej na Kubie opowieści przebywał nawet na testach w drużynie Washington Senators, lecz nie zdecydowano się na podpisanie z nim kontraktu. Ze względu na naganne zachowanie został wyrzucony ze szkoły. Rodzice przenieśli go do prywatnej szkoły jezuitów w Santiago Dolores. W 1945 przeniósł się do bardziej prestiżowej szkoły jezuickiej – El Colegio de Belén w Hawanie.

fidel-castro-3

W czerwcu 1947 roku dowiedział się o planowanej inwazji na Dominikanę w celu obaleniu jej dyktatora Rafaela Trujillo pozostającego sprzymierzeńcem USA. Trujillo wykorzystywał w swoich działaniach tajną policję która rutynowo mordowała i torturowała jego przeciwników. Jako Przewodniczący Komitetu na rzecz Demokracji w Republice Dominikańskiej, zdecydował się dołączyć do wyprawy poprowadzonej przez pozostającego na wygnaniu Dominikańczyka, generała Juana Rodrígueza. Inwazja przeciwników reżimu ruszyła 29 lipca 1947. Siły rewolucyjne składały się z około 1200 ludzi w większości Dominikańczyków na wygnaniu i Kubańczyków. Rządy Dominikany i USA przygotowały się do odparcia inwazji. Reżim Grau aresztował wiele osób zaangażowanych w spisek zanim wypłynęły one z Kuby. Castro uniknął aresztowania salwując się ucieczką z fregaty na której znajdowali się spiskowcy. Castro przygotowując się do inwazji ukradł z miejscowego komisariatu strzelbę. Według niego bunt miał niewiele wspólnego z ideologią marksistowską a był buntem opartym o idee prodemokratyczne, antyimperialistyczne i antykolonialne.

Nieudana misja na Dominikanę, wzmogła w Castro sprzeciw wobec administracji Grau. Rewolucjonista powrócił do Hawany gdzie wziął udział w protestach studenckich przeciwko mordowaniu przez reżim działaczy studenckich. Protestom towarzyszyły inspirowane przez USA represje na osobach uznawanych za komunistów. W lutym 1948 doszło do starć między protestującymi a policją w wyniku których Castro został pobity. Po tych wydarzeniach jego wystąpienia publiczne nabrały wyraźnie lewicowego odcieniu. Potępiał on nierówności społeczne i gospodarcze na Kubie, co było zwrotem w jego karierze politycznej, dotychczas bowiem skupiał się wokół potępienia korupcji i imperializmu Stanów Zjednoczonych. Po krótkiej wizycie w Wenezueli i Panamie w kwietniu 1948 udał się do Bogoty w Kolumbii gdzie spotkał się z grupą kubańskich studentów sponsorowanych przez argentyński rząd prezydenta Juana Peróna którego polityka budziła u Castro sympatię. Zabójstwo lewicowego lidera kolumbijskiego, Jorge Eliécer Gaitána doprowadziło do zamieszek znanych szerzej jako „Bogotazo“. W wyniku walk zginęło 3000 osób a zamieszki przerodziły się w starcia rządzących konserwatystów z liberałami przy wsparciu socjalistów. Wraz z kubańskimi znajomymi, Castro przyłączył się do liberałów i ukradł broń z posterunku policji. Dochodzenia policji kolumbijskiej potwierdziły że ani Castro ani żaden inny z Kubańczyków nie był zaangażowany w żadne z zabójstw.

fidel-castro-5

Po powrocie na Kubę stał się znaczącą postacią w protestach przeciwko rządowym próbom podniesienia cen biletów autobusowych (ten środek komunikacji wykorzystywali głównie studenci i robotnicy) W tym samym roku, poślubił Mirtę Díaz Balart, studentkę z zamożnej rodziny. Ojciec Mirty powierzył młodym dziesiątki tysięcy dolarów a Fidel wraz z Mirtą spędził w Nowym Jorku trzymiesięczną podróż poślubną. Para otrzymała także 1000 dolarów prezentu ślubnego od generała i byłego prezydenta Fulgencio Basisty, prywatnie przyjaciela rodziny Mirty.

W 1952 roku, Grau postanowił nie ubiegać się o reelekcję, wybory prezydenckie wygrał kandydat Kubańskiej Partii Rewolucyjnej (Autentycznej) , Carlos Prío Socarrás. Rząd Socarrása stanął w obliczu protestów gdy członkowie lewicowej MSR która wówczas sprzymierzyła się z rządem, dokonała zamachu i zabójstwa Justo Fuentesa, jednego z liderów UIR (a zarazem bliskiego przyjaciela Castro). W odpowiedzi Socarrás próbował rozbić studenckie gangi jednakże zrezygnował z pomysłu po tym gdy stwierdził że są one zbyt silne. Pod wpływem pism marksistowskich autorstwa teoretyków takich jak Karl Marx, Friedrich Engels i Włodzimierz Lenin, Castro jeszcze bardziej przesunął się w kierunku lewej strony sceny politycznej. Zaczął interpretować problemy Kuby jako integralną część społeczeństwa kapitalistycznego czy „dyktatury burżuazji”, przestając upatrywać się głównej przyczyny porażek Kuby w działaniach skorumpowanych polityków. Przyjmując marksistowskie idee, uznał że do znaczącej zmiany może dojść jedynie poprzez rewolucję proletariatu. Odwiedzał najbiedniejsze dzielnice Hawany gdzie był świadkiem nierówności społecznych i rasowych. Stał się aktywnym członkiem Komitetu Uniwersyteckiego do walki z Dyskryminacją Rasową. Jak sam uważa dzięki marksizmowi poznał historię walki klasowej i zrozumiał że świat jest podzielony między bogatych którzy chcą podporządkowań sobie innych ludzi a biednych.

fidel-castro-7

We wrześniu 1949 roku, Mirta urodziła syna Fidelito a para przeniosła się do większego mieszkania w stolicy. Castro dalej pozostawał aktywny w podziemnym działaniu przeciwko reżimowi, przystąpił do Ruchu 30 Września do którego należeli zarówno komuniści, jak i członkowie Partii Ludowej. Celem grupy była walka z wpływami gangów na uniwersytetach. Wbrew obietnicom Socarrása, rządowi nie udało się objąć kontroli nad sytuacją a wielu starszych członków gangów objęło pracę w ministerstwach. 13 listopada wygłosił przemówienie w którym ujawnił tajne umowy rządu z gangami i poddał identyfikacji kluczowych członków takich grup. Przyciągnął uwagę krajowej prasy i rozgniewał gangi przez co musiał się ukrywać, najpierw na wsi, a następnie w Stanach Zjednoczonych. Po powrocie do Hawany kilka tygodni później, skoncentrował się na studiach. We wrześniu 1950 uzyskał dyplom doktora prawa cywilnego (był nadto magistrem prawa dyplomatycznego)

fidel-castro-8

Niezadowolony z działań pokojowej opozycji utworzył wewnątrz Partii Ludowej „Ruch” obejmujący zarówno cywili, jak i wojskowych. Organem grupy była podziemna gazeta El Acusador (Oskarżyciel). Castro oparł jej działanie na strukturze komórek konspiracyjnych. Każda komórka liczyła dziesięciu członków. Kilkanaście osób tworzyło jądro ruchu, wśród nich znalazło się wielu niezadowolonych członków Partido Ortodox. Od lipca 1952 grupa ruszyła z falą rekrutacji dzięki czemu w ciągu roku udało się jej zgrupować 1200 członków zorganizowanych w ponad stu komórkach. Większość opozycjonistów pochodziła z biedniejszych dzielnic Hawany. Choć Castro był blisko związany z socjalizmem rewolucyjnym, unikał sojuszu z komunizującym PSP, obawiając się, że będzie to odstraszało zwolenników umiarkowanych opcji politycznych,. Do partii należał brat Fidela, Raúl. W późniejszych relacjach sam Fidel uznał „Ruch” za mający charakter zwyczajnie antybatistowski, według niego niewielu członków miało poglądy antyimperialistyczne lub socjalistyczne. Miało na to według niego wpływ działanie Amerykanów którzy tłumili świadomość klasową wśród klasy robotniczej wyspy. Do działalności rewolucyjnej w dużej mierze skłoniły go pisma Josipa Broz Tity, przywódcy ruchu narodowowyzwoleńczego Jugosławii z okresu II wojny światowej.

fidel-castro-4

Osobiście składował broń do planowanego ataku na koszary Moncada w prowincji Oriente. Bojownicy przebrani w mundury mieli przybyć do bazy wojskowej 25 lipca w trakcie trwającego tam festiwalu, kiedy to wielu oficerów miało być poza bazą. Rebelianci chcieli przejąć kontrolę nad zbrojownią, a po przybyciu wojskowych posiłków mieli się wycofać. Nową broń przeznaczyć miano na uzbrojenie opozycji chcącej wywołania buntu zubożałych rolników pracujących przy ścinaniu trzciny. Kolejnym krokiem była próba przejęcia kontroli nad stacją radiową Santiago co umożliwić miało nadanie manifestu „Rucho” a tym samym wezwanie do kolejnych powstań. Castro i jego ruch wzorował się na pochodzących z XIX wieku kubańskich działaczach ruchu niepodległościowego którzy czynnie atakowali hiszpańskie koszary. Sam Fidel widział w sobie spadkobiercę przywódcy ruchu niepodległościowego i bohatera narodowego – José Martíego. Na wyprawę na koszary zgromadził 165 rewolucjonistów, 138 stacjonowało w Santiago a 27 w Bayamo. Byli to w większości młodzi ludzie z Hawany i Pinar del Río, jak zapewniał Castro żaden z nich nie miał dzieci (z wyjątkiem jego samego). Uczestników ataku wezwał do nieużywania siły (zezwolił na nią w przypadku zbrojnego oporu).

fidel-castro-9

Atak przeprowadzono 26 lipca (dzień po planowanym terminie). Mimo długich przygotowań trzem z 16 samochodów jadącym z Santiago nie udało się dostać na miejsce akcji. Rebelianci ruszyli do walki z okrzykiem Wolność albo śmierć. Żołnierze wznieśli alarm a większość rebeliantów znalazła się w ogniu karabinów maszynowych. W bitwie śmierć poniosło sześciu opozycjonistów a 15 zostało rannych, po stronie rządowej zginęło 19 żołnierzy a 27 zostało rannych. Grupka rebeliantów schroniła się w cywilnym szpitalu do którego wtargnęli żołnierze. Rebelianci zostali pojmani i poddani torturom. 22 z nich stracono bez procesu. Rebelianci którzy wycofali się z pola bitwy, w tym Fidel i Raúl spotkali się ponownie, część z nich dyskutowało nad kapitulacją, ci którzy byli przeciwni tej opcji postulowali z kolei ucieczkę do Hawany. W towarzystwie 19 rebeliantów, Fidel Castro wyruszył kilka kilometrów na północ do Gran Piedra w górach Sierra Maestra gdzie postanowiono założyć bazę partyzancką. W odpowiedzi na ataki na cele wojskowe, rząd ogłosił stan wojenny. Reżim brutalnie zdławił protesty opozycji, a na media nałożył ścisłą cenzurę. Propaganda nadawała na temat Ruchu informacje dezinformacyjne, błędnie twierdzono że rebelianci byli oddziałem komunistycznym którzy zabił pacjentów szpitala. Pomimo cenzury i propagandy, szybko na światło dzienne wyszły przypadki tortur i zbiorowych egzekucji dokonywanych przez rząd w Oriente co spowodowało publiczną dezaprobatę.

fidel-castro-6

 

W ciągu kolejnych dni wielu rebeliantów zostało aresztowanych. Sam Castro został schwytany i przetransportowany do więzienia na północ od Santiago. Nie wierząc samemu Castro który zeznał że samodzielnie przygotował atak, reżim oskarżył o jego zaangażowanie Kubańską Partię Ludową i PSP. 21 września w Pałacu Sprawiedliwości w Santiago na rozprawie postawiono 122 oskarżonych. Pozwolono uczestniczyć w procesie dziennikarzom. Co prawda ich relacje były ocenzurowane, decyzja ta stała się jednak klapą dla administracji Batisty. Castro wystąpił jako własny obrońca, przekonał trójkę sędziów aby uchylili oni decyzję wojska które w sądzie skuło wszystkich oskarżonych kajdankami. Działacz odrzucił oskarżenie „organizacji powstania przeciwko konstytucyjnemu rządowi”, jego zdaniem nie popełnił on tego przestępstwa, gdyż Batista przejął władzę w niekonstytucyjny sposób. Na pytanie sądu, kto był ideologicznym inicjatorem ataku, Castro stwierdził że był nim od dawna zmarły bohater narodowy, José Martí którego prace dotyczące usprawiedliwiania powstań zbrojnych w trakcie rozprawy cytował. Dochodzenie wykazało że wojsko torturowało podejrzanych, wojskowi dopuścili się między innymi kastracji i wydłubania oczu. Armia bezskutecznie próbowała zapobiec dalszym obciążającym zeznaniom Castro, wojskowi twierdzili więc że oskarżony jest zbyt chory aby opuścić areszt. Proces zakończył się w dniu 5 października, większość oskarżonych zostało uniewinnionych, 55 skazanych zostało na kary więzienia od 7 miesięcy do 13 lat. Castro został skazany na oddzielnej rozprawie z 16 października na której wygłosił przemówienie które zostało wydrukowane potem pod tytułem „Historia mnie uniewinni“. Mimo że maksymalna kara za przeprowadzenie rebelii wynosiła 20 lat więzienia, Castro skazany został na 15 lat. Ze względu na chorobę trafił do skrzydła szpitalnego w stosunkowo nowoczesnym więzieniu Presidio Modelo na Isla de Pino.

 

Uwięziony wraz z 25 innymi spiskowcami przeformował „Ruch” w grupę o nazwie „Ruch 26 Lipca” (MR-26-7). Grupa nosiła nazwę na pamiątkę daty ataku na koszary. Zorganizował szkołę dla więźniów noszącą nazwę Ideologicznej Akademii Abela Santamarí. Sam organizował trwające pięć godzin dziennie nauczanie historii, filozofii i angielskiego. W trakcie pobytu w więzienia poznawał dzieła Karola Marksa, Włodzimierza Lenina i Martí, czytał również książki Zygmunta Freuda, Immanuela Kanta, Szekspira, Fiodora Dostojewskiego, Axela Munthe i Williama Somerseta Maughama i analizował je w marksistowskim rozumieniu. Czytał o polityce nowego ładu (New Deal) wdrażanej przez amerykańskiego prezydenta Franklina Delano Roosevelta, uważał że podobna polityka gospodarcza powinna zostać wprowadzona na wyspie. Odpowiadał na listy zwolenników, utrzymywał kontrolę nad „Ruchem“ i zorganizował publikację przemowy „Historia mnie uniewinni“ z pierwotnym nakładem 27500 egzemplarzy.

Początkowo w porównaniu do innych więźniów cieszył się większą dozą wolności. Po wizycie prezydenta w lutym 1954 został zamknięty w izolatce po tym gdy jego towarzysze wykonywali antyreżimowe piosenki. Tymczasem żona Fidela, Mirta, znalazła zatrudnienie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, do pracy tam zachęcił ją jej brat będący bliskim przyjacielem i sojusznikiem Batisty. Zataiła ona ten fakt przed mężem który dowiedział się o tym z radia. Na wieść o tym wściekł się i stwierdził że wolałbym umrzeć „tysiąc razy” niż „cierpieć bezsilność z powodu takiej zniewagi”. Małżonkowie rozpoczęli działania rozwodowe. Mirta przejęła opiekę nad ich synem Fidelito, wywołało to gniew Castro, który nie chciał aby jego syn dorastał w burżuazyjnym środowisku. W 1954 roku rząd Batisty przeprowadził wybory prezydenckie, ale żaden polityk nie ryzykował konkurencji wyborczej z dyktatorem, a w rezultacie Batista odniósł w nich zwycięstwo. Wybory te powszechnie uznano za oszustwo. Nieuczciwe wybory rozgniewały opozycję, zwolennicy Castro zaczęli domagać się wówczas amnestii dla sprawców incydentu w Moncada. Niektórzy politycy z kręgów reżimu zasugerowali że amnestia będzie dobrą reklamą dla rządu, w rezultacie Batista i Kongres zgodzili się na wprowadzenie jej w życie. Wspierany przez amerykańskie korporacje Batista wierzył że Castro nie będzie stanowił żadnego zagrożenia politycznego. Na mocy amnestii Castro wraz z innymi więźniami opuścił zakład karny 15 maja 1955 roku. Po powrocie do Hawany, został przywitany przez tłumy zwolenników. Przeprowadził konferencje prasowe i udzielał wywiadów prasowych. Rząd uważnie monitorował jego działania i ograniczał swobodę jego działań. Po rozwodzie związał się z kolejno z dwiema kobietami (będącymi również działaczkami opozycji), Natą Revueltą i Marią Laborde, każda z nich poczęła mu dziecko.

Ruch 26 Lipca powołał 11-osobową Dyrekcję Krajową, pomimo tych zmian strukturalnych Castro zachował w „Ruchu” najważniejszą rolę, nie pojawiła się wówczas niezgoda na przywództwo które niektórzy jego rywale określali jako autokratyczne. On sam odrzucił apel o demokratyzacje przywództwa, twierdząc przy tym, że sukces rewolucji nie zostanie osiągnięty jeśli organizacja będzie prowadzona kolektywnie. Niektórzy rywale wewnątrz „Ruchu“ porzucili organizację nazywając Castro mianem caudillo (dyktatora), większość działaczy pozostała jednak wierna dotychczasowemu liderowi.

 

Batista po porażkach militarnych z 1958 znalazł się pod coraz większą presją. Zwalczanie opozycji połączone z prasową cenzurą, wykorzystywaniem tortur i egzekucji pozasądowych było coraz bardziej krytykowane w kraju i za granicą. Pod wpływem nastrojów antybatistowskich pośród swoich obywateli, rząd USA zaprzestał dostarczania mu broni. Wstrzymanie amerykańskiej pomocy zmusiło Batistę do kupna broni z Wielkiej Brytanii. Pokojowa opozycja korzystając z porażek militarnych rządu wezwała do strajku generalnego. Strajkowi towarzyszyła seria ataków przeprowadzanych przez MR-26-7. Ruch począwszy od kwietnia bieżącego roku umocnił silną pozycję w środkowej i wschodniej Kubie.

Fidel Castro wraz z Camilo Cienfuegosem wkraczają do Hawany w 1959 roku

Rząd odpowiedział na kampanie partyzantów organizacją Operacji Verano (28 czerwca-8 sierpnia 1958). Artyleria zbombardowała obszary zalesione będące schronieniem dla partyzantów oraz wioski podejrzane o sympatyzowanie z rewolucją. Dziesięć tysięcy żołnierzy pod dowództwem generała Eulogio Cantillo otoczyło Sierra Maestra kierując się przy tym w kierunku północy gdzie znajdowały się obozy rebeliantów. Pomimo liczebnej i technologicznej wyższości, armia nie miała doświadczenia w walkach z rebeliantami czy też w walkach w górzystym regionie. 300 ludzi na polecenie Castro unikało otwartej konfrontacji a walkę w celu potrzymania ofensywy wroga prowadzono za pomocą min i zasadzek. Armia poniosła ciężkie straty, w czerwcu 1958 poddał się jeden z batalionów, broń została skonfiskowana przez rebeliantów a pojmanych żołnierzy przekazano do Czerwonego Krzyża. Wielu żołnierzy Batisty przerażonych łamaniem praw człowieka przez stronę rządową, zdezerterowało i zaciągnęło się do Ruchu 26 Lipca cieszącego się dużym poparciem społecznym. W lecie, rebelianci przeszli do ofensywy i zepchnęli wojska z gór na niziny. W listopadzie, siły Castro kontrolowały większość prowincji Oriente i Las Villas oraz otoczyły Santa Clarę i Santiago. Dzięki zdobyciu Las Villas, rebelianci podzielili Kubę na dwie części i zamknęli główne drogi i linie kolejowe co przyniosło siłom Batisty poważne straty. Gdy Amerykanie zdali sobie sprawę że Batista przegra wojnę, postanowili oni usunąć Batistę poprzez wprowadzenie prawicowej junty wojskowej. Miało to zahamować dojście do władzy Castro uważanego za przeciwnika amerykańskich interesów. Amerykanie na nowego dyktatora obrali Cantillo, komendanta większości sił zbrojnych w kraju. Cantillo spotkał się potajemnie z Castro, a obydwoje zgodzili się na zawieszenie broni. Zapowiedziano aresztowanie Batisty i osądzenie go jako zbrodniarz wojenny. Pragnąc uniknąć kary, Batista zrezygnował z urzędu w dniu 31 grudnia 1958. Z rodziną i najbliższymi doradcami uciekł na Dominikanę przywłaszczając sobie ponad 300 milionów dolarów amerykańskich. Cantillo wkroczył do pałacu prezydenckiego w Hawanie a jednego z członków Sądu Najwyższego, Carlosa Piedra wyznaczył na nowego prezydenta. Rozpoczął proces powoływania nowych członków rządu.

Pozostający w w Oriente, Castro był rozwścieczony utworzeniem nowego rządu który uznał za juntę wojskową. Zerwał zawieszenie broni i przeszedł do ofensywy. Ruch 26 Lipca utworzył plan obalenia junty Cantillo-Piedra. Członkowie ruchu uwolnili z więzienia na wyspie Pines (gdzie przetrzymywany był sam Fidel) wysokiego rangą oficera, pułkownika Ramóna Barquína. Pułkownik poleciał do Hawany z zadaniem aresztowania Cantillo. 1 stycznia 1959 w kraju odbyły się uroczystości w których uczczono obalenie reżimu. Castro nakazał MR-26-7 pilnowania porządku w kraju w celu zapobieżenia grabieżom i wandalizmom. Cienfuegos i Guevara wprowadzili swoje kolumny do Hawany w dniu 2 stycznia. Castro wkroczył natomiast do Santiago gdzie przyjął kapitulację koszar Moncada i wygłosił przemowę w której nawiązał do kubańskich walk o niepodległość. Wypowiedział się przeciwko juncie Cantillo-Piedra, zapowiedział kary dla tych którzy łamali praw człowieka i ogłosił lepszą erę dla praw kobiet.

Wszędzie gdzie się pojawiał witały go tłumy zwolenników a on sam udzielał licznych wywiadów i organizował konferencje prasowe. Zagraniczni dziennikarze komentowali bezprecedensowy poziom poparcia dla Castro i opisywali go jako „bohaterską postać podobną do Chrystusa”. Jeszcze wówczas Castro miał na sobie medalion z Matką Boską (później jego poglądy religijne budziły liczne kontrowersje).

W chwili przyjęcia władzy prezentował już silnie antyamerykańskie poglądy. Jeszcze w trakcie rewolucji po tym gdy dostarczona reżimowi przez Amerykanów rakieta uderzyła w jeden z budynków mieszkalnych, w prywatnej korespondencji do przyjaciółki Celii Sánchez, obiecał że Amerykanie odpłacą za wsparcie jakie udzielili Batiście. W liście stwierdził ponadto że jego prawdziwym powołaniem jest walka z amerykańskimi wpływami.

 

Pierwszym krajem na świecie, który uznał nowy rząd (7 stycznia 1959) były Stany Zjednoczone. Castro, który został premierem 16 lutego tego samego roku, cieszył się również poparciem Kościoła katolickiego. Jednocześnie zwiększeniu uległy uprawnienia tego urzędu. 15 i 26 kwietnia Castro odwiedził USA. Prezydent USA Dwight Eisenhower unikając spotkania z Castro wyręczył się wiceprezydentem, Richardem Nixonem, którego Castro natychmiast znielubił. Następnie odwiedził Trynidad, Urugwaj, Argentynę, Brazylię i Kanadę. W Buenos Aires wziął udział w konferencji ekonomicznej, bezskutecznie zaproponował stworzenie nowego „planu Marshalla dla Ameryki Łacińskiej na który to USA przeznaczyć miało hipotetycznie trzydzieści miliardów dolarów. 17 maja mianowany został prezesem Krajowego Instytutu Reformy Rolnej (Instituto Nacional de Reforma Agraria – INRA). Podpisał ustawę reformy rolnej, ograniczającą połacie ziemi na 993 akrów (4,02 km²) na właściciela i zabraniając wykupu gruntów przez zagraniczne przedsiębiorstwa. Duże udziały lądowe zostały rozbite i podzielone; szacunkowo 200 tys. chłopów otrzymało tytuł własności ziemi. Część ziemi trafiała do komun prowadzonych przez samorządy. Dla Castro był to ważny krok który przerwał kontrolę klasy ziemiańskiej nad rolnictwem. Reforma ta przysporzyła mu wielu zwolenników wśród klasy robotniczej, wyobcowała go natomiast w oczach wielu zwolenników z klasy średniej. Sam był zwolennikiem bardziej ograniczonej reformy i pragmatyzmu przez co popadł w czasowy konflikt ze swoim radykalniejszym bratem, Raulem, który wraz z Che Guevarą rozdysponowywali ziemię chłopom bez ówczesnej zgody Fidela.

Mianowany został też prezesem Narodowej Branży Turystycznej, podjął nieudaną próbę zachęcania turystów wywodzących się ze społeczności afroamerykańskiej, reklamując wyspę jako tropikalny raj wolny od dyskryminacji rasowej. Wdrożono zmiany wynagrodzeń państwowych; sędziowie i politycy spotkali się z obniżkami wynagrodzeń podczas gdy pensje urzędników zostały podniesione. W marcu zlikwidował czynsze dla osób które zarabiały mniej niż 100 dolarów miesięcznie. 12 czerwca 1959 roku wysłał Che na trzymiesięczne tournée po 14 krajach (Maroko, Sudan, Egipt, Syria, Pakistan, Indie, Sri Lanka, Birma, Tajlandia, Indonezja, Japonia, Jugosławia, Grecja) i miastach (Singapur oraz Hongkong). Guevara spędził 12 dni w Japonii (15-27 lipca), prowadząc negocjacje mające na celu zwiększenie stosunków handlowych tego kraju z Kubą. Chociaż nie chciał kategoryzować swojego rządu jako socjalistyczny i wielokrotnie dementował jakoby był komunista, w swoim rządzie i w armii mianował wielu marksistów – szefem Banku Centralnego, a następnie ministrem przemysłu mianował Che Guevarę. Niezadowolony z takiego obrotu sytuacji, dowódca Sił Powietrznych Pedro Luis Díaz Lanz uciekł do USA. Choć prezydent Urrutia potępił dezercję Díaza, publicznie wyraził zaniepokojenie rosnącym wpływem marksizmu. W rezultacie Castro ogłosił swoją rezygnację z funkcji premiera i oskarżył Urrutia o „gorączkowy antykomunizm”. Ponad 500 tysięcy zwolenników Castro żądając rezygnacji Urrutia otoczyło Pałac Prezydencki. Prezydent podał się do dymisji, a 23 lipca Castro powrócił na swój urząd. Nowym prezydentem mianował marksistę Osvaldo Dorticós Torrado.

Do rozwoju „dialogu z ludźmi” używał radia i telewizji, zadawał pytania i podejmował prowokacyjne wypowiedzi. Jego rząd pozostał popularny wśród robotników, chłopów i studentów, którzy stanowili większość ludności kraju, opozycjoniści chodzili głównie z klasy średniej; tysiące lekarzy, inżynierów i innych specjalistów wyemigrowała na Florydę w USA, powodując gospodarczy drenaż mózgów. Emigracja z Kuby, głównie do Miami oraz Meksyku, przebiegała falowo, tj. w pierwszym okresie jego rządów, z Kuby uciekali głównie amerykańscy kapitaliści, urzędnicy, wojskowi i inne osoby powiązane z reżimem Batisty. Następne fale emigracji tworzyły osoby, które rzeczywiście uciekały z Kuby z przyczyn represji, lub innych restrykcji politycznych, a także z przyczyn ekonomicznych. Rząd rozbił przeciwników i aresztował setki kontrrewolucjonistów. Zbrojne grupy antykastrowskie, finansowane przez wygnańców, Centralną Agencję Wywiadowczą (CIA) i dominikański rząd Trujilo, podjęły się ataków zbrojnych i skonfigurowały partyzantkę w górskich regionach Kuby. Doprowadziło to do trwającej sześć lat rebelii w górach Escambray. Konserwatywni redaktorzy i dziennikarze wyrażali wrogość wobec rządu i zakłóciły drukowanie prokastrowskich materiałów związków zawodowych w rezultacie Castro zdecydował na druk wyjaśnień związkowych, był to pierwszy krok na zaprowadzenie cenzury prasowej.

 

Rząd USA uważał że rządy w stylu kastrowskim są największym zagrożeniem dla państw Ameryki Łacińskiej. Kraje te zmagały się wówczas z korupcją, plutokracją, biedą i feudalizmem przez co narażone były na wzmożone wpływy rewolucyjne. Konflikt pomiędzy rządem Castro a Stanami Zjednoczonymi wywarł silny wpływ na kraje regionu. Jednym z celów dyplomacji USA było izolowanie Kuby na kontynencie oraz niedopuszczenie do podobnej rewolucji w innych częściach Ameryki Łacińskiej. Drugorzędnym celem była chęć zaangażowania Organizacji Państw Amerykańskich (OPA) w działania mające doprowadzić do upadku Castro. Państwa członkowskie OPA miały solidarnie zerwać stosunki dyplomatyczne i gospodarcze z Kubą. Działania te miały również na celu silniejsze zaangażowane OPA w zwalczanie komunizmu na półkuli zachodniej. Jednak brak wystarczającego poparcia ze strony OPA, która starała się nie zaogniać konfliktu (będąca pod presją Kuba mogłaby jeszcze bardziej zbliżyć się do ZSRR) oraz pogarszające się stosunki z Kubą wymusiło na Stanach Zjednoczonych podjęcie innych, bardziej radykalnych działań. W marcu 1961 roku CIA pomogła kubańskim imigrantom w Miami stworzyć Kubańską Radę Rewolucyjną (CRC), pod przewodnictwem José Miró Cardona, byłego premiera Kuby. Cardon został de facto przywódcą planowanego po obaleniu rządu Castro rządu tymczasowego. W kwietniu 1960 roku CIA zaczęła werbować kubańskich imigrantów w Miami. Do lipca 1960 roku treningi oraz szkolenie były prowadzone na wyspie Useppa oraz w różnych innych obiektach leżących w południowej Florydzie. Specjalistyczne szkolenia odbywały się w Panamie. Przed inwazją, CIA wspierała i dostarczała broń różnorakim grupom partyzanckim w górach Escambray. Rebelianci nie zostali uwzględnieni w planach inwazji ze względu na obawy związane z bezpieczeństwem informacji. 3 kwietnia 1961 roku przeprowadzono zamach bombowy na koszary milicji w Bayamo, zginęło czterech milicjantów, a rannych zostało ośmiu; 6 kwietnia cukrownia Hershey w Matanzas została zniszczona w wyniku sabotażu. 14 kwietnia 1961 roku partyzanci walczyli z kubańskimi siłami rządowymi w pobliżu Las Cruces, kilku żołnierzy ze strony rządowej zginęło, a część została ranna.

 

W efekcie operacji Castro umocnił swoją władzę, a USA skompromitowały się na arenie międzynarodowej. Od tamtej pory Stany Zjednoczone nie przeprowadziły operacji wojskowej przeciwko Kubie na podobną skalę. Amerykanie skupili się na próbach zamachów na życie Castro. Zorganizowano ich już kilkadziesiąt, przeprowadzano również akcje terrorystyczne przeciwko ludności cywilnej (operacja „Mangusta”). Program był kierowany przez Edwarda Lansdale z Departamentu Obrony i Williama King Harveya z CIA. Lansdale został wybrany ze względu na jego sukcesy w zwalczaniu bojówek komunistycznych na Filipinach oraz doświadczenie w utrzymaniu reżimu Ngô Đình Diệm w Wietnamie. Samuel Halpern był organizatorem oraz koordynatorem działań CIA, Armii amerykańskiej, Departamentu Handlu, Skarbu oraz wielu innych instytucji rządowych.

W 1962 r. powstała Operacja Northwoods, została zaaprobowana przez przewodniczącego Kolegium Połączonych Szefów Sztabów i przedstawiona sekretarzowi obrony Robertowi McNamarze do zatwierdzenia. Plan zakładał przeprowadzenie tajnych operacji pod fałszywą flagą w celu uzasadnienia interwencji na Kubie. Wśród działań mających zapewnić poparcie dla interwencji były prawdziwe, jak i symulowane ataki, rzekomo przeprowadzone przez rząd kubański. Prawdziwe lub pozorowane zamachy wymierzone w kubańskich uchodźców, amerykańskie cele militarne, samolot cywilny. Jeden z wariantów planu proponował rozpętanie kampanii terroru kubańskiego na obszarze Miami, innych miast Florydy, a nawet w samym Waszyngtonie. Operacja CIA miała bazę w Miami (JMWAVE), wśród innych działań, prowadziła również współpracę z lokalną mafią podczas przygotowań do zamachu; William Harvey był jednym z funkcjonariuszy, którzy bezpośrednio zajmowali się sprawą Johna Roselliego (byłego adiutanta Ala Capone).

Powstało wiele indywidualnych planów zamachu na Castro opracowanych przez CIA. Wśród nich była m.in. dyskredytacja w oczach opinii publicznej poprzez skażenie odzieży talem, który spowodowałby wyłysienie dyktatora i utratę słynnej brody; spryskanie studia telewizyjnego środkiem halucynogennym przed wystąpieniem telewizyjnym; nasączenie palonych przez niego cygar substancją powodującą czasowe rozkojarzenie i podanie ich przed wystąpieniem publicznym; zabójstwo poprzez zatrucie jadem kiełbasianym ulubionych cygar Castro, umieszczenie ładunków wybuchowych w butlach służących do nurkowania oraz wiele innych.

Wobec słabości amerykańskiej agentury na Kubie, CIA zwróciło się o pomoc do mafii. W październiku 1961 r. ogólnikowo przedstawiony plan zabicia Castro przy pomocy mafii zaaprobował dyrektor CIA. Sprawy zamachu nie konsultowano jednak w obrębie Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego lub Grupy Specjalnej. Realizacją planu zajął się James O’Connell, szef Biura Zaopatrzenia CIA i były współpracownik FBI. Wynajął on prywatnego detektywa i również byłego pracownika FBI Roberta A. Maheu, który skontaktował się z Johnym Rosellim, dawnym właścicielem kasyna w Hawanie. Roselli nawiązał za pośrednictwem szefa mafii w Chicago – Momo Salvatore Giancana kontakt z byłym szefem syndykatu w Hawanie – Santosem Trafficante. Ludzie ci zgodzili się na zaproponowaną im zapłatę w wysokości 150 tys. dol. i w styczniu 1962 r. spreparowane przez CIA pigułki, zawierające jad kiełbasiany, zostały wysłane do zamachowca mającego otruć Fidela Castro. Nie zdołano jednak tego zrobić, ponieważ według wyjaśnień Roselliego pierwszy z zabójców stracił pracę i tym samym dostęp do Castro, a w drugim przypadku w kwietniu 1962 r. przywódca kubański przestał odwiedzać restaurację w której planowano go otruć. Cała sprawa zaczęła się kojarzyć O’Conellemu z komedią, gdy FBI doniosła, że Giacanta opowiadał przyjaciołom o swoim zleceniu, a ryzyko dalszych przecieków oraz możliwość szantażu stały się całkiem realne. Później pojawiły się podejrzenia, że ludzie mafii mogli oszukać CIA. Sugerowano nawet, iż Trafficante był informatorem opłacanym przez rząd kubański.

 

Powszechne sukcesy latynoskich kandydatów lewicy w XXI wieku zyskały miano „różowej fali”. Wewnątrz lewicy Ameryki Południowej i Środkowej istniały wewnętrzne podziały i trendy. Współpracownikami Kuby stali się Evo Morales z Boliwii i jego Ruch na rzecz Socjalizmu (Morales wygrał w 2005 roku wybory prezydenckie) oraz Rafael Correa z Ekwadoru i jego Sojusz PAIS (wygrał wybory w 2006 roku). Evo Morales nazwał go „dziadkiem wszystkich rewolucjonistów w Ameryce Łacińskiej”. W 2007 roku wybory w Nikaragui wygrał socjalista Daniel Ortega i jego Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego. W 2008 roku Kubańska Partia Komunistyczna poparła wenezuelskie plany utworzenia V Międzynarodówki. 21 listopada 2009 roku w Caracas odbyło się Pierwsze Międzynarodowe Spotkanie Partii Lewicowych.

Poszerzył współpracę z prawicowymi rządami regionu. Kuba od lat 90. uczestniczyła w roli mediatora między lewicową partyzantką a rządem Kolumbii. W grudniu 2005 roku, Ejército de Liberación Nacional i kolumbijski rozpoczął rundę rozmów w Hawanie. W rozmowach uczestniczyli dowódcy militarni ELN; Antonio García, jak również Francisco Galán i Ramiro Vargas. Rozmowy były efektem trzech miesięcy wcześniejszych konsultacji z różnymi sektorami społeczeństwa kolumbijskiego poprzez „Dom Pokoju” (Casa de Paz). W charakterze obserwatorów do rozmów dołączyli reprezentanci Norwegii, Hiszpanii i Szwajcarii. Rozmowy zakończyły się 22 grudnia i obie strony zgodziły się na ponownie spotkanie w styczniu 2006 roku. Jedynym krajem regionu z którym relacje zostały pogorszone była rządzona przez centroprawicową Mireyę MoscosoPanama. W 2000 roku Kuba zerwała z Panamą stosunki dyplomatyczne po tym gdy prezydent ułaskawił czterech dysydentów oskarżonych o próbę zamachu na Castro. Stosunku ponownie nawiązano w 2005 roku po wyborczym zwycięstwie centrolewicowego Martína Torrijosa.

Kubę w problemach gospodarczych wsparł demokratyczno-socjalistyczny i antyimperialistyczny prezydent Wenezueli, Hugo Chávez wybrany na ten urząd w 1999 roku. W 2002 roku rząd Castro potępił zamach stanu skierowany przeciwko lewicowemu rządowi Wenezueli. W 2000 roku Castro i Chávez podpisali umowę, w wyniku której Kuba wysłała do Wenezueli 20000 medyków, w zamian Wenezuela wysyłała do Kuby pięćdziesiąt trzy tysiące baryłek ropy dziennie o preferencyjnym oprocentowaniu. Transakcja została wzmocniona w 2004 roku w wyniku zmian, Kuba wysłała do Wenezueli 40000 medyków a Wenezuela zapewniła Kubie 90 tys. baryłek dziennie. W tym samym roku, Castro zainicjował projekt medyczny Mision Milagro, który miał na celu zapewnienie darmowych operacji oczu 300 000 osób z obydwóch państw. Sojusz zwiększył możliwości kubańskiej gospodarki i w maju 2005 roku Castro podwoił płacę minimalną dla 1,6 miliona pracowników, podniósł emerytury i dostarczył nowe urządzenia kuchenne dla najbiedniejszych mieszkańców kraju. W ramach programu „misja Miracle” Wenezuela i Kuba zapewniły bezpłatną opiekę zdrowotną ponad 1.139.798 osobom (od lipca 2010 średnio 5000 operacji na tydzień w 74 ośrodkach medycznych w całej Wenezueli). Z programu skorzystało też kilka tysięcy osób z innych krajów Ameryki Łacińskiej w tym z Argentyny, Boliwii, Brazylii, Kostaryki, Chile, Dominikany, Ekwadoru, Gwatemali, Nikaragui, Paragwaju, Peru i Urugwaju.

W 2006 roku współtworzył wraz z prezydentami Boliwii i Wenezueli sojusz gospodarczy Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América. Organizacja powstała jako przeciwwaga dla Strefy Wolnego Handlu Obu Ameryk zaproponowanej przez USA. Do ALBA dołączyły też Nikaragua, Honduras i Dominikana. W ramach działalności grupy Kuba w zamian za zniżki na wenezuelską ropę dostarczyły do kraju tysiące wykwalifikowanych lekarzy i nauczycieli. W tym samym roku po raz drugi został przewodniczącym Ruchu państw niezaangażowanych. Rolę tą pełnił do 2008 roku, a następnie został zastąpiony przez brata który pełnił ten urząd do 2009 roku. Przywódcy tych krajów zawiązali też „Traktat o Handlu Narodów”. Ponadto w 1999 roku Kuba dołączyła do Stowarzyszenie Integracji Latynoamerykańskiej której celem jest integracja handlowa i gospodarcza zrzeszonych krajów. Kuba zaczęła też aktywnie śledzić poczynania wspólnego rynku amerykańskiego Mercosur przed którym w 2006 roku osobiście występował sam Castro.

Poprawie stosunków Kuby z państwami w całej Ameryce Łacińskiej towarzyszyła niechęć do USA. Jednak po ogromnych szkodach które spowodował huragan Michelle w 2001 roku, z powodzeniem zaproponował USA jednorazowy zakup żywności, jednakże USA odrzuciło jego ofertę pomocy humanitarnej. Wyraził solidarność z USA po atakach z 11 września 2001 roku i potępił Al-Ka’idę oraz zaoferował kubańskie lotniska do dyspozycji amerykańskich samolotów w ramach lądowania awaryjnego. Później uznał że ataki stały się przyczyną bardziej agresywnej polityki zagranicznej USA którą uznał za szkodliwą. W 2002 roku wykładał na ramach International Conference on Financing for Development. Kuba ma najwięcej lekarzy-misjonarzy, którzy są wysyłani z pomocą humanitarną na cały świat, głównie do państw Afryki oraz Południowej Ameryki. Po huraganie Katrina, Fidel Castro ponownie zaoferował swą pomoc humanitarną USA, lecz prezydent George W. Bush odmówił przyjęcia jej. Co jakiś czas dochodzi do napięć pomiędzy dwoma wrogimi krajami. Głośnymi sprawami były: zestrzelenie przez kubańskie myśliwce dwóch amerykańskich awionetek, które naruszyły przestrzeń powietrzną wyspy oraz sądowa walka o chłopca (Elián González), którego matka utonęła, próbując uciec na Florydę.

Na szczycie szesnastu krajów karaibskich w 1998 roku, Castro wezwał do jedności regionu. Na szczycie mówił o tym że współpraca między krajami Karaibów jest w stanie zapobiec uchronienie się ich przed dominacją krajów bogatych w sferze gospodarczej. Kraje karaibskie nawiązały relacje handlowe z Kubą tym samym łamały one obietnice handlowe względem Stanów Zjednoczonych. Kuba będą dotychczas regionalnym wyrzutkiem zapewniła sobie nowe kontrakty gospodarcze i stypendia w krajach karaibskich. Ze względu na współpracę państw karaibskich z Kubą, USA w przeciągu pięciu lat obniżyło swoją pomoc dla regionu o 25%. Kuba otworzyła cztery nowe ambasady w krajach CARICOM (Wspólnoty Karaibskie). Nowe ambasady uruchomione zostały na Dominice, w Surinamie, Antigui i Barbudzie, na Saint Vincent i Grenadynach. Kuba stała się jedynym krajem świata, który posiadał ambasady we wszystkich niezależnych krajach Wspólnoty Karaibskiej. Był znanym przyjacielem byłego premiera Kanady Pierre Trudeau i honorowym gościem na pogrzebie polityka w październiku 2000 roku. Obydwoje przyjaźnili się także i po tym jak Trudeau opuścił urząd a przyjaźń utrzymywała się do czasu śmierci premiera. Kanada stała się jednym z pierwszych amerykańskich państw które pozwoliło sobie na otwarty handel z Kubą. Do tej pory obydwa kraje utrzymują ze sobą dobre stosunki. W 1998 roku, liberalny premier Kanady Jean Chrétien przybył na wyspę gdzie spotkał się z Castro i podkreślił bliskie związki Kanady z Kubą. Chrétien był pierwszym przywódcą Kanady od czasu Trudeau który odwiedził Hawanę (Trudeau odwiedził Kubę w 1976 roku).

Ogłoszenie ze stolicy Kolumbii, wzywające do uczestnictwa w mszy świętej za zdrowie Fidela Castro

31 lipca 2006 roku przekazał wszystkie swoje obowiązki bratu. Transfer ten został wówczas opisany jako środek tymczasowy na czas choroby Fidela. W lutym 2007 roku, Raúl ogłosił poprawę zdrowia Fidela i jego udział w spotkaniach rządowych. Jeszcze w tym samym miesiącu Fidel wystąpił w audycji Aló Presidente prowadzonej przez Hugo Cháveza. W kwietniu Chávez oświadczył prasie, że Castro „prawie całkowicie” powrócił do zdrowia. 21 kwietnia Fidel spotkał się z Wu Guanzhengiem z Politbiura Komunistycznej Partii Chin. W sierpniu spotkał się z odwiedzającym kraj Chávezem, a we wrześniu z Moralesem.

W podeszłym wieku angażował się w sprawy międzynarodowe

19 lutego 2008 Fidel Castro ogłosił swoją formalną rezygnację z funkcji przewodniczącego Rady Państwa po 49 latach rządów. Pobił rekord świata w długości rządzenia wśród dyktatorów. Rządził Kubą od 1 stycznia 1959 roku do 24 lutego 2008 roku. Pobił rekord przywódcy KRLD, Kim Ir Sena, który rządził w latach 1948–1994. 24 lutego 2008 roku brat Fidela, Raúl Castro, został oficjalnie przywódcą Kuby. Po przejściu na emeryturę, zdrowie Castro uległo pogorszeniu. Międzynarodowa prasa spekulowała, że miał zapalenie uchyłków, jednak rząd Kuby nie potwierdził tej informacji. Kontynuował współpracę z Kubańczykami, w piśmie Granma odpowiadał za kolumnę „Refleksje”, używał konta na Twitterze i wygłaszał okolicznościowe wykłady. W styczniu 2009 roku poprosił Kubańczyków, by nie martwili się o brak informacji o nim w mediach, a także aby nie niepokoili się jego złym stanem zdrowia i spodziewaną śmiercią. W dalszym ciągu spotykał się z zagranicznymi dygnitarzami i przywódcami, w 2009 roku spotkał się z prezydent Argentyny Cristiną Fernández de Kirchner.

W 2009 roku w Hondurasie nastąpił zamach stanu. Castro zadeklarował solidarność z obalonym prezydentem Manuelem Zelayą. Porównał wydarzenia w Hondurasie do puczu generała Pinocheta w Chile w 1973. 22 lutego 2012 ogłosił, że rewolucja w Libii jest próbą zbrojnego zajęcia tego kraju przez imperialistów z USA oraz zanegował doniesienia o zbrodniach Kaddafiego, nazywając je manipulacją wrogich mediów. W 2010 roku wygłosił swoje pierwsze publiczne wystąpienie od czasu choroby. Pozdrowił pracowników Centrum Nauki i udzielił wywiadu telewizyjnego kubańskiemu programowi Mesa Redonda Internacional, w wywiadzie omówił napięcia na linii USA-Korea Północna i Iran. 7 sierpnia 2010 wygłosił pierwsze od czterech lat przemówienie do Zgromadzenia Narodowego, w którym wezwał USA by nie podejmowały działań wojskowych przeciwko tym narodom i ostrzegł przed nuklearną zagładą. Na pytanie czy Castro może ponownie wejść do rządu, minister kultury Abel Prieto odpowiedział BBC, że zawsze będzie on obecny w życiu politycznym, ale najprawdopodobniej już nigdy jako członek rządu – jego nowym zajęciem jest polityka międzynarodowa.

Był pierwszym sekretarzem Komunistycznej Partii Kuby (PCC), jedynej partii na Kubie, od 1965 roku. Drugim sekretarzem był natomiast jego brat – Raúl Castro. 19 kwietnia 2011 roku Fidel Castro zrezygnował z funkcji pierwszego sekretarza Komunistycznej Partii Kuby na rzecz Raula Castro. Od tamtego czasu pozostaje bez oficjalnej roli w państwie a pełni raczej funkcję męża stanu. W marcu 2012 roku wyspę odwiedził papież Benedykt XVI który osobiście spotkał się z Castro. Benedykt XVI choć krytyczny wobec kubańskiego rządu, potępił amerykańskie embargo nałożone na ten kraj. W tym samym roku wraz z prezydentem Hugo Chávezem, Castro odegrał znaczącą rolę w koordynowaniu rozmów pokojowych między prawicowym rządem Kolumbii a lewicową organizacją partyzancką FARC, rozmowy zmierzały do zakończenia trwającego od 1964 roku konfliktu. W czasie kryzysu koreańskiego z 2013 roku, wezwał zarówno KRLD, jak i USA do większej powściągliwości. Napięcie na półwyspie nazwał „niewiarygodnym i absurdalnym” oraz stwierdził że wojna nie jest korzystna dla żadnej ze stron. Kryzys nazwany został przez niego „jednym z najpoważniejszych zagrożeń wojny jądrowej” od czasu kryzysu kubańskiego

 

 

 

Biograf Leycester Coltman opisał Castro jako „ciężko pracującego, poświęcającego się, lojalnego, hojnego i wspaniałomyślnego i wielkodusznego”, zaznaczył że może on też być „mściwy i pamiętliwy”. Biograf zapewniał że Castro „zawsze miał głębokie poczucie humoru i potrafił śmiać się z samego siebie”, ale również działał z „dziką wściekłością, gdy pomyślał że został upokorzony”. Według Petera Bourne już w młodości był nietolerancyjny dla tych, którzy nie podzielali jego poglądów. Według Bourne, przywódca często spotykał się ze zwykłymi obywatelami zarówno w kraju, jak i w czasie zagranicznych wizyt. Wobec własnego narodu przyjął postawę ojcowską a jego przedstawicieli traktował tak jakby „byli częścią jego własnej gigantycznej rodziny”. Brytyjski historyk Alex Von Tunzelmann stwierdził że „choć był bezwzględny, [Castro] był patriotą, człowiekiem którego głęboką misją było ocalenie narodu kubańskiego”. Znany był z dużej liczby godzin pracy, często spał jedynie między 3 a 4 rano. Po oficjalnych spotkaniach z zagranicznymi dyplomatami często spotykał się z nimi w wolnym czasie. Posiadał „cudowną” pamięć, podczas przemówień chętnie powoływał się na doniesienia i książki które przeczytał, tym samym przedstawiał się jako ekspert. Jako swojego ulubionego pisarza opisał Ernesta Hemingwaya, który zresztą przez pewien czas mieszkał na Kubie i poparł obalenie reżimu wojskowego przez siły Castro oraz pozostawał z rządem Kuby w dobrych relacjach. Był wielkim fanem czytania, nie interesował się natomiast muzyką. Jako fan sportu, spędził wiele czasu na regularnych ćwiczeniach. Wykazywał wielkie zainteresowania gastronomią, a także winami i whisky. Castro znany był z wizyt w kuchni w trakcie której omawiał sprawy kuchenne z własnymi kucharzami. Od dzieciństwa wykorzystywał też zamiłowanie do broni, w szczególności do pistoletów. Z większym zachwytem wyrażał się na temat życia na wsi aniżeli w mieście. Według jego byłego ochroniarza a obecnie jego przeciwnika politycznego, Juana Reinaldo Sáncheza pomimo oszczędności, Castro żyje w luksusowych warunkach